Çeviride uzmanlaşma

Herkes her işi yapamaz; yapması da gerekmez!

Başka mesleklerde olduğu gibi biz çevirmenler de işsizlik, para kazanamama veya çok kazanamama kaygısı ile her konuda/her tür çeviriyi yapmaya kalkışmamalı; kabiliyetimiz, deneyimimiz olmayan çeviri işlerini tereddütsüz ehil olan başka meslektaşlarımıza havale etmeliyiz, edebilmeliyiz .

Biz çevirmenlerin bu tutumu, teknik ve bilimsel branşlaşmanın/uzmanlaşmanın giderek arttığı; bu güne kadar ne kendisi, ne de adı dahi bilinmeyen yeni teknolojilerin, bilim dallarının ortaya çıktığı günümüzde daha da önem kazandı. Zira bundan çok değil, 20 sene kadar önce böylesine teknoloji/bilim dalı bolluğu yoktu. Gençler -kusura bakmasınlar- bu kıyaslamayı biz yaştakiler gibi yapamazlar ve bahse konu farkı da bizim gibi hissedemezler (I know what it is to be young, but you don't know what it is to be old).

Bu bağlamda örneğin TEKNİK çeviri yaptıracaklara/yapacaklara şöyle bir tavsiyede bulunabilir miyim? : Uzmanlık isteyen diğer çeviri türlerinde olduğu gibi teknik çeviri de konunun sadece yabancı diline değil, aynı zamanda o tekniğin bakış açısına, anlayış inceliğine (Taktgefühl/sence of tact) ve mantığına da hakim olmayı gerektirir ve bu da ne üniversitelerin tercümanlık/mütercimlik bölümlerinde, ne de -seviyesi ne olursa olsun- sınav/not odaklı hiçbir yabancı dil kursunda öğretil(e)mez; aksine "tekniğin dili" ancak işin içine bizzat girerek ve konunun ilgilileri ile birlikte ortak bakış açısını yakalayarak, yerinde "yaşanarak" öğreniliyor. Bu da sabırla, azimle ve zamanla kazanılıyor. Tecrübe/Deneyim de bu olsa gerek. Örneğin : s Tragbild, e Laufkatze, s Hosenrohr, e Stuhlbeinkappe, e Laufbahn, e Leit- und Laufschaufel v.b.* sözcüklerin teknik karşılıklarının sözcük anlamlarından ne kadar farklı olduğu, ancak böyle bir öğrenme/deneyim sürecinden sonra bilinebiliyor. Eminim diğer meslektaşlarım da kendi alanlarıyla ilgili bunlara benzer birçok örnek gösterebilirler. Ümitle sarılınan sözlüklerin bu gibi durumlardaki yetersizliği veya olası bir yanıltıcılığı ise ehil olmayan mütercimin başka bir çıkmazı.

Bu nedenle teknik konularda sadece bildikleri yabancı dil temelli "hayali" çeviri yapanların (meslek hayatımda böylelerini çok gördüm, hâlâ da görüyorum), kendilerine de, mesleklerine ve meslektaşlarına da, o çeviriyi kullanacaklara da telafisi mümkün olmayacak maddi/manevi zararlar verebilecekleri asla unutulmamalı ve bu tür uzmanlık gerektiren çeviriler/i mutlaka EHİL mütercimlere yaptırmalıdır/EHİL mütercimler yapmalıdır !

Zaten bilinen ve genel kabul gören bu hususu bir kez daha siz meslektaşlarımın dikkatine sunmak istedim.

Bu hassasiyeti paylaşanlara ve yaşatma gayretinde olanlara teşekkürler !

Selamlar

* Merak edenlere bu sözcüklerin kendi+teknik karşılıklarını bildirebilirim.